در حالی که شهرهای ایران در چنبرهی قوانینِ واحد و ساختارهایِ متمرکزِ تصمیمگیری گرفتار شدهاند، نخستین نشستِ تخصصی از سلسله پیش نشستهای همایش ملی «حکمرانی خردمندانه؛ توسعه پایدار شهری» در دانشگاه ولیعصر(عج) رفسنجان، به میدانی برای نقدِ بیپرده سیاستگذاریهای کلان تبدیل شد.
رفسنجان زیبا | نشست نخست همایش ملی حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری با موضوع «شکاف ضوابط و قوانین موجود با بومیگرایی، هویت شهری و الزامات اقلیمی»، روز دوشنبه نهم شهریور با حضور معاونان عمرانی، شهرسازی و معماری شهرداری های استان کرمان در سالن شهید پرتوی دانشگاه ولیعصر(عج) برگزار شد.
این نشست در راستای محور فرهنگ، هنر، هویت و چشمانداز برند شهری همایش، نخبگان و چهرههای شاخص مدیریت شهری کشور را گرد هم آورد تا زنگ خطر را برایِ استمرارِ کالبدگراییِ صرف به صدا درآورند.
این رویداد که پیشدرآمدی بر کنفرانس اصلی در مهرماه ۱۴۰۵ است، با هدف شناسایی و تبیین چالشهای اجرایی، به بازخوانی این پرسش اساسی پرداخت که چگونه میتوان از چرخه تصمیمات بیبازده ملی خارج شد و به سمت الگویی از حکمرانی رفت که کیفیت زندگی را بر تراکمفروشی مقدم میدارد.
حامد مظاهریان، رئیس دانشکدگان هنرهای زیبا دانشگاه تهران و معاون اسبق وزیر راه و شهرسازی، در این نشست با رویکردی آسیبشناسانه، به چالشِ بزرگِ یکسانسازی در معماری کشور پرداخت.
وی معتقد است قاعده ساخت ۶۰ درصد که بیش از ۶ دهه است بر کالبد شهرها تحمیل شده، سیمای شهرهای ایران را به شکلی کاملاً مصنوعی، بیروح و همسان درآورده است.
مظاهریان با طرح این پرسش کلیدی که «چرا باید یک قاعده واحد برای یزدِ کویری، کرمانِ نیمهخشک و بندرعباسِ ساحلی تجویز شود؟»، آن را گواهی بر بیتوجهی به اصالت مکان دانست.
رئیس دانشکدگان هنرهای زیبا دانشگاه تهران تاکید کرد: ضوابط شهرسازی نباید سدی در برابر خلاقیت و هویت باشند، بلکه باید به ابزاری برای خلق جذابیت تبدیل شوند.
وی با ارائه آماری تکاندهنده از نرخ شهرنشینی (رسیدن به ۷۵ درصد در ایران در مقابل ۵۳ درصد در جهان)، هدف غایی ضوابط را قرار گرفتن شهر در خدمت انسان و ایجاد حس تعلق دانست که معمارانِ شهرهای گذشته ایران بهخوبی از عهده آن برآمده بودند.
رسول میرباقری، رئیس کمیسیون عمران شورای اسلامی شهر اصفهان، نیز با ادبیاتی هشدارآمیز و تند به تحلیل وضعیت فعلی مدیریت شهری پرداخت.
وی از وضعیتِ ارزشمندترین سرمایههای تاریخی که به ویرانهترین نقاط تبدیل شدهاند، ابراز تأسف کرد و قوانین فعلی را عاملی دانست که عملاً باعث فرارِ مالکان بومی و ترویجِ آسیبهای اجتماعی شده است.
میرباقری با پیوند زدن دو بحران «آب» و «توسعه شهری»، تاکید کرد: در شرایطی که بحران بنیادین شهرهای ما مسئله آب است، اصرار بر ساختوسازهای جدید و توسعه بیرویه پهنهها، به معنای قربانی کردنِ شهر با دستانِ خودمان است.
رئیس کمیسیون عمران شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه داد: وقتی شهر تنها با نگاه تکبعدی درآمدزایی و مسابقه تراکمفروشی اداره میشود، آیا میتوان امیدی به زیستپذیری این شهرها در ۲۰ سال آینده داشت؟
وی همچنین خواستار بازگشت به رویکردِ زمینهگرایی و الهام گرفتن از حکمتِ معمارانِ قدیم در انطباق با اقلیم شد.
نیما جهانبین، عضو هیئت علمی دانشکده هنر، معماری و شهرسازی دانشگاه آزاد کرمان، تحلیل خود را بر شکاف میان برنامهریزی و اجرا متمرکز کرد.
وی با اشاره به شباهت ماهوی مشکلات کرمان و اصفهان (نظیر فرونشست زمین و کمبود آب)، تاکید کرد: ریشه بسیاری از این چالشها در اعمال سیاستگذاریهای یکسان برای محیطهای متفاوت است.
جهانبین پیشنهاد داد: مدیریت شهری باید به سمتِ ایجاد شهر یادگیرنده حرکت کند. و هر تصمیمِ عمرانی و خدماتی باید پس از اجرا، بازبینی و تحلیل شود تا مشخص گردد آیا واقعاً به افزایش کیفیت زندگی شهروندان کمک کرده است یا خیر.
وی خاطرنشان کرد: حکمرانی موفق، آن حکمرانی است که از بازخوردها برای اصلاح مسیرِ خود بهره میبرد.
علی سعیدی، مشاور شهردار و معاون پیشین شهرسازی و معماری شهرداری کرمان، با نگاهی به حاکمیت ساختارهای متمرکز، تاکید کرد: تکرارِ معضلات مشابه در کلانشهرهای ایران، ریشه در ساختار معیوب تصمیمگیری دارد.
وی با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصدِ چالشها و مطالعاتِ اولیه، میان شهرها مشترک است، گفت: شهرداریها دائماً با مقررات تحمیلی از سوی دستگاههای فرادستی مواجه هستند که ضرورت دارد این رویه بازنگری شود.
مشاور شهردار کرمان پیشنهاد داد: در آستانه ورود به هفتمین دوره شوراهای اسلامی شهر، باید تصمیمگیریها بر پایه کلاندادهها و بسترهای شهر هوشمند باشد.
وی افزود: خروجی هماندیشیها باید مستقیماً بر نهادهای سیاستگذار کلان مانند شورای عالی شهرسازی و وزارت راه اثر بگذارد تا از چرخه تصمیمات بیبازده و خسارتبار برای شهرها، خارج شویم.
پیشنشستهای همایش ملی حکمرانی خرمندانه توسعه پایدار شهری، از شهریورماه آغاز شده و تا مهرماه با برگزاری پنلهای تخصصی و ارائه مقالات علمی ادامه مییابد و در صدد است تا با رویکرد مسئلهمحوری، مدیریت شهری را از حالت انفعالی به سمت حکمرانی خردمندانه سوق دهد.
